{"id":162,"date":"2020-04-20T13:00:38","date_gmt":"2020-04-20T10:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kirnapciunal.com\/?p=162"},"modified":"2020-04-20T13:00:40","modified_gmt":"2020-04-20T10:00:40","slug":"koronavirusun-is-hukuk-bakimindan-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/koronavirusun-is-hukuk-bakimindan-etkileri\/","title":{"rendered":"Koronavir\u00fcs&#8217;\u00fcn \u0130\u015f Hukuk Bak\u0131m\u0131ndan Etkileri"},"content":{"rendered":"\n<p>COVID-19 hadisesinin ilk a\u015famada temas ederek dokusunu etkileyece\u011fi ilk sosyal alan\u0131n, devam eden i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ve bu s\u00f6zle\u015fmelerin ak\u0131beti olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. Nitekim, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekonomileri klasik iktisat \u00f6\u011fretisinde \u201cbilinen anlamda\u201d ticari emtia imal eden i\u015f kollar\u0131 kadar, belki de daha fazla, hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn do\u011furdu\u011fu istihdam \u00fczerinden beslenmektedir. Bu bak\u0131mdan, sanayi vb. gibi sekt\u00f6rlerin yan\u0131nda, turizm, ula\u015f\u0131m, k\u00fclt\u00fcr-sanat-e\u011flence, arac\u0131l\u0131k faaliyetleri, kozmetik, ki\u015fisel hijyen vb. gibi hizmet sekt\u00f6rlerinin (i\u00e7erdikleri tan\u0131t\u0131m ve sat\u0131\u015f departmanlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere) sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek istihdam oran\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu tehlikenin hem i\u015fveren hem de i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi gerekecektir. A\u015fa\u011f\u0131da ba\u015fl\u0131klar h\u00e2linde bu olas\u0131l\u0131klar\u0131 ve de\u011ferlendirmelerimizi sunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<ul><li>COVID-19\u2019un s\u00f6zle\u015fmelere etkisinin de\u011ferlendirilebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu olgunun nitelendirilmesi gerekir. COVID-19 sosyal felaket olarak nitelendirilebilecek bir olgudur.<\/li><li>Sosyal felaket, \u00f6\u011fretide genel nitelikte, t\u00fcm halk\u0131 veya halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu etkileyebilecek nitelikte, sava\u015f, deprem, salg\u0131n gibi sosyal varolu\u015fu (<em>Sozialexistenz<\/em>) sarsan bir de\u011fi\u015fiklik olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r (<strong>Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Baysal, Ba\u015fak,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.hukukmarket.com\/sozlesmenin-uyarlanmasi-22013.html\">S\u00f6zle\u015fmenin Uyarlanmas\u0131, TBK m. 138, A\u015f\u0131r\u0131 \u0130fa G\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc<\/a>, 3. Bas\u0131, \u0130stanbul, 2019, N. 562<\/strong>).<\/li><li><a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\">4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu<\/a>\u2019nun, yukar\u0131da dile getirdi\u011fimiz sosyal felaketi de kapsayan hukuki enstr\u00fcman\u0131 ise \u201czorlay\u0131c\u0131 neden\u201d kavram\u0131d\u0131r. Nitekim&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-24\">4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu\u2019nun md. 24\/bent III\u2019de<\/a>&nbsp;i\u015f\u00e7iye,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-25\">md. 25\/bent III\u2019de<\/a>&nbsp;ise i\u015fverene, zorlay\u0131c\u0131 sebebin varl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2linde bir haftal\u0131k s\u00fcrenin akabinde i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini derhal fesih hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zorlay\u0131c\u0131 sebep (<em>force majeure<\/em>) s\u00f6zle\u015fme yap\u0131l\u0131rken \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda direnilemeyen, bu itibarla da s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131nda mutlak bir imkans\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7an harici bir olay olup ge\u00e7ici nitelikte ise, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini ask\u0131ya al\u0131c\u0131 etki g\u00f6sterir (<strong>Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Mollamahmuto\u011flu, Hamdi, \u0130\u015f Hukuku, 6. Bas\u0131, Ankara, 2014, N. 683<\/strong>).<\/li><li>Belirtmemiz gerekir ki, bu zorlay\u0131c\u0131 nedenin her zaman i\u015f\u00e7inin kendisine ili\u015fkin olmas\u0131 \u015fart de\u011fildir. Aksine, sel, deprem, \u00e7\u0131\u011f gibi do\u011fal olaylar veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim, karantina gibi kanuni d\u00fczenlemelerle i\u015fyerine gidilememesi durumunda&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-25\">md. 25\/bent III<\/a>&nbsp;uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r. Zorlay\u0131c\u0131 nedenlerin bir haftaya kadar devams\u0131zl\u0131\u011fa neden olmas\u0131 h\u00e2linde i\u015fverenin fesih hakk\u0131 do\u011fmayacak ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-40\">\u0130\u015f Kanunu md. 40<\/a>&nbsp;uyar\u0131nca bir hafta boyunca yar\u0131m g\u00fcnl\u00fck \u00fccret \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc devam edecektir. Bu \u00fccrete \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcnlerden say\u0131lan hafta tatili \u00fccreti de dahildir.<\/li><li><a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-24\">\u0130\u015f Kanunu md. 24\/bent III<\/a>\u2019de yer alan i\u015f\u00e7inin zorlay\u0131c\u0131 nedene dayal\u0131 hakl\u0131 feshi i\u00e7in de benzer esaslar ge\u00e7erlidir. Sel, deprem, yang\u0131n gibi maddi engeller veya devlet\u00e7e i\u015fyerine el konulmas\u0131, ithalat yasa\u011f\u0131 nedeniyle hammadde sa\u011flanamamas\u0131 gibi engeller nedeniyle faaliyetin bir haftadan fazla durmas\u0131 h\u00e2linde i\u015f\u00e7inin hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu rahatl\u0131kla dile getirilebilir. \u0130\u015fyerinin idari mercilerce kapat\u0131lmas\u0131 veya faaliyetinin bir haftadan fazla s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131n\u0131 da bu kapsamda de\u011ferlendirebilir. Ancak bu de\u011ferlendirmeyi yapabilmek i\u00e7in kapat\u0131lma veya ask\u0131ya al\u0131nma karar\u0131n\u0131n i\u015fverenin kusurundan kaynaklanmamas\u0131 gereklidir. Mevzuata uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kusura dayal\u0131 i\u015fyeri kapat\u0131lan i\u015fveren i\u00e7in zorlay\u0131c\u0131 nedenin varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilemeyecektir. \u00d6te yandan, i\u015fletme riski bak\u0131m\u0131ndan mevcut bir tak\u0131m g\u00fc\u00e7l\u00fckler (<em>talebin d\u00f6nemsel d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, stok fazlal\u0131\u011f\u0131, makine temininde g\u00fc\u00e7l\u00fckler<\/em>) de zorlay\u0131c\u0131 nedenin yer ald\u0131\u011f\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-24\">bent III<\/a>&nbsp;kapsam\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r.<\/li><li>Zorlay\u0131c\u0131 sebebin varl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2linde, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ilk etapta alaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ise ask\u0131 h\u00e2lidir. Ask\u0131 h\u00e2li genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcudiyeti h\u00e2linde do\u011far, esas itibariyle bir Bor\u00e7lar Hukuku s\u00f6zle\u015fmesi olmas\u0131 nedeniyle i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ask\u0131 h\u00e2li de bu kapsamdad\u0131r. Ancak \u0130\u015f Hukukunda ask\u0131 h\u00e2linin ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131klanamayacak halleri de mevcuttur; greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7inin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ask\u0131da olmas\u0131 da bu \u00f6rneklerden biridir. Zira ortada ge\u00e7ici ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na de\u011fil, iradi bir eyleme dayal\u0131 ask\u0131 h\u00e2li bulunmaktad\u0131r.<\/li><li>\u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin ask\u0131da bulundu\u011fu h\u00e2lin di\u011fer disiplinlerden farkl\u0131 noktalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan irdelenmesi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durum nedeniyle \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r; nitekim i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ak\u0131betini belirleyecek temel yakla\u015f\u0131m\u0131n da \u0130\u015f Hukuku disiplininin karakteristik \u00f6gelerle s\u0131k\u0131 bir ba\u011flant\u0131s\u0131 vard\u0131r. Bu karakteristik \u00f6gelerin en \u00f6nemlilerinden biri, ask\u0131 h\u00e2linin, i\u015f g\u00fcvencesi sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir enstr\u00fcman olarak kullan\u0131lma e\u011filimidir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/turk-borclar-kanunu-6098\">Bor\u00e7lar Kanunu<\/a>&nbsp;ile \u0130\u015f Hukuku aras\u0131nda s\u00f6zle\u015fmenin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 konusundaki yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni de budur. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinde di\u011fer bor\u00e7lar hukuku s\u00f6zle\u015fmelerinden farkl\u0131 olarak s\u00f6zle\u015fme taraflar\u0131 aras\u0131nda mutlak bir e\u015fitlikten bahsedilemez, bu nedenle di\u011fer bor\u00e7lar hukuku s\u00f6zle\u015fmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erli olan ge\u00e7ici imkans\u0131zl\u0131k veya a\u015f\u0131r\u0131 ifa g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili yorumlar i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin bu \u00f6zelli\u011fi dikkate al\u0131narak farkl\u0131la\u015fabilir. Bu yakla\u015f\u0131m fark\u0131 sayesinde, ge\u00e7ici bir ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan veya ifay\u0131 ge\u00e7ici kabul imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan hallerde oldu\u011fu kadar bu hukuksal durumlarla ilgili kimi hallerde de i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ask\u0131da kabul edilmek suretiyle i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi korunmakta; bu hallerde s\u00f6zle\u015fmenin sona ermi\u015f olaca\u011f\u0131 ya da feshedilmi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131 veya bu hallerin taraflar i\u00e7in (\u00f6zellikle i\u015fveren bak\u0131m\u0131ndan) fesih hakk\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131 varsay\u0131mlar\u0131 ba\u015ftan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r (<strong>Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Mollamahmuto\u011flu, Hamdi, \u0130\u015f Hukuku, 6. Bas\u0131, Ankara, 2014, N. 765 vd.<\/strong>).<\/li><li>Bu a\u00e7\u0131klamalardan yola \u00e7\u0131karak, zorlay\u0131c\u0131 sebebin varl\u0131\u011f\u0131 ve bir haftal\u0131k s\u00fcreyle i\u015f g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi ve\/veya g\u00f6r\u00fclen i\u015fin kabul edilemedi\u011fi s\u00fcrenin a\u015f\u0131lmas\u0131 akabinde i\u015f akdinin otomatik olarak feshedilmi\u015f say\u0131lmamas\u0131n\u0131n, yani tam bir ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sonucuna ba\u011flanmamas\u0131n\u0131n ana amac\u0131n\u0131n i\u015f g\u00fcvencesi, yani istihdam s\u00fcreklili\u011fi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Nitekim zorlay\u0131c\u0131 nedene dayal\u0131 ask\u0131 h\u00e2linin, i\u015fveren ya da i\u015f\u00e7i fesih derhal fesih hakk\u0131n\u0131 kullanana kadar devam etmesi, \u0130\u015f Hukuku\u2019nun amac\u0131n\u0131n bu s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flamak oldu\u011funu ortaya koyar niteliktedir.<\/li><li>Nitekim, zorlay\u0131c\u0131 nedenin m\u00fccbir sebebe dayal\u0131 oldu\u011fu hallerde de ayn\u0131 anlay\u0131\u015f kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. M\u00fccbir sebep \u0130\u015f Hukukunda i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini kendili\u011finden sonland\u0131r\u0131c\u0131 bir etki g\u00f6stermez. Aksine, m\u00fccbir sebep ge\u00e7ici bir ifa imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015fsa ve ask\u0131 h\u00e2li ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin fesih sebebi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/li><li>\u015eu ana kadar yer verdi\u011fimiz bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fleri, an itibariyle \u00fclkemizi etkisi alt\u0131na alan COVID-19\u2019la ilgili al\u0131na yasal \u00f6nlemlerle beraber de\u011ferlendirerek yorumlamak gerekecektir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3 id=\"zorlaycsebebinsokaakmayasanatabiolanlarveolmayanlarasndanyorumlanmas\">Zorlay\u0131c\u0131 Sebebin Soka\u011fa \u00c7\u0131kma Yasa\u011f\u0131na Tabi Olanlar Ve Olmayanlar A\u00e7\u0131s\u0131ndan Yorumlanmas\u0131<\/h3>\n\n\n\n<ul><li>Zorlay\u0131c\u0131 sebep kavram\u0131, i\u015fyerinde i\u015fin bir haftadan fazla s\u00fcre ile durmas\u0131n\u0131 gerektiren olay\/olgu olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Ancak zorlay\u0131c\u0131 sebebin genel itibariyle bir salg\u0131n hastal\u0131k ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, do\u011frudan t\u00fcm i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri \u00fczerinde ayn\u0131 etkiyi do\u011furmayacakt\u0131r. Bu noktada, her bir i\u015fyeri veya sekt\u00f6r \u00f6zelinde, \u00f6zellikle devlet taraf\u0131ndan al\u0131nan tedbirlerin de dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/li><li>Nitekim soka\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 devlet taraf\u0131ndan yasaklanan altm\u0131\u015f be\u015f ya\u015f \u00fcst\u00fc bireyler ve ya\u015f ay\u0131rt edilmeksizin kronik hastal\u0131\u011f\u0131 bulunan bireyler i\u00e7in,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-24\">\u0130\u015f Kanunu md. 24\/III bendinde<\/a>&nbsp;d\u00fczenlenen bir haftal\u0131k s\u00fcrenin dolmas\u0131n\u0131n akabinde zorlay\u0131c\u0131 sebebin olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek, bu a\u015famada daha makul g\u00f6r\u00fcnmektedir. B\u00f6yle bir durumda bir haftan\u0131n dolmas\u0131 akabinde i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ask\u0131da kalacak, \u00fccret \u00f6deme ve i\u015f g\u00f6rme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ask\u0131 h\u00e2li nedeniyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in duracakt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, merkezi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ge\u00e7ici s\u00fcreyle faaliyet d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131larak kuaf\u00f6rler, lokantalar, e\u011flence yerleri vb. i\u015fyerlerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler i\u00e7in de ayn\u0131 durum ge\u00e7erlidir. Bu ask\u0131 h\u00e2li, i\u015f\u00e7i i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini k\u0131dem tazminat\u0131 \u00f6deyerek feshetme hakk\u0131n\u0131 kullanana kadar devam edecektir. Ancak belirtmemiz gerekir ki; an\u0131lan fesih hakk\u0131 \u2013 do\u011fmas\u0131 h\u00e2linde \u2013 d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na uygun olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li><li>\u00d6te yandan, soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131nda olmayan i\u015f\u00e7iler i\u00e7in ise bu a\u015famada daha farkl\u0131 bir de\u011ferlendirme yapmak gerekebilir. \u00d6rne\u011fin, i\u015fyeri salg\u0131n hastal\u0131kla m\u00fccadele kapsam\u0131nda kapat\u0131lan, i\u015fyerinin bulundu\u011fu b\u00f6lge\/\u015fehir karantina alt\u0131na al\u0131nan veya genel soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131 nedeniyle faaliyeti duran bir i\u015fyerinde, kanunda belirlenen bir haftal\u0131k s\u00fcrenin dolmas\u0131 akabinde i\u015f\u00e7inin hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131ndan bahsedilebilir. Ancak bug\u00fcn itibariyle b\u00f6yle bir durum hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi i\u00e7in, hen\u00fcz soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131na tabi olmayan i\u015f\u00e7ilerin hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131n\u0131n do\u011fup do\u011fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hukuken de\u011ferlendirmek i\u00e7in erkendir.<\/li><li>\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz bu durumda, benzer tespitleri i\u015fveren a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapmak da gayet m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fverenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da (\u015fu an itibariyle) ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f bir tablo ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu belirtebiliriz. Soka\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 devlet taraf\u0131ndan yasaklanan altm\u0131\u015f be\u015f ya\u015f \u00fcst\u00fc bireyler ve ya\u015f ay\u0131rt edilmeksizin kronik hastal\u0131\u011f\u0131 bulunan bireyler i\u00e7in,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-24\">\u0130\u015f Kanunu\u2019nun md. 24\/III bendinde<\/a>&nbsp;d\u00fczenlenen bir haftal\u0131k s\u00fcrenin dolmas\u0131n\u0131n akabinde zorlay\u0131c\u0131 sebebin olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek makul g\u00f6r\u00fcnmektedir. B\u00f6yle bir durumda bir haftan\u0131n dolmas\u0131 akabinde i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ask\u0131da kalacak, \u00fccret \u00f6deme ve i\u015f g\u00f6rme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ge\u00e7ici bir s\u00fcre i\u00e7in duracakt\u0131r. Bu ask\u0131 h\u00e2li, i\u015fveren i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini k\u0131dem tazminat\u0131 \u00f6deyerek feshetme hakk\u0131n\u0131 kullanana kadar devam edecektir. Ancak belirtmemiz gerekir ki; an\u0131lan fesih hakk\u0131 \u2013 do\u011fmas\u0131 h\u00e2linde \u2013 d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131 g\u00f6zetilerek hareket edilmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 olacakt\u0131r. Nitekim i\u015fveren veya i\u015f\u00e7inin kanundan kaynaklanan bir hakk\u0131 kullan\u0131rken dikkate alaca\u011f\u0131 tek kriterin dar anlamda \u201cbu hakka sahip olmas\u0131\u201d olmamas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz. Bu noktada fesih sebeplerinin ger\u00e7e\u011fe uygun olmas\u0131n\u0131n, keyfi ve\/veya s\u00fcbjektif nedenlere dayal\u0131 olmamas\u0131n\u0131n, olas\u0131 ihtilaflarda yarg\u0131 mercilerince dikkate al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin, i\u015f akdinin feshedilmesi karara bir ba\u015fka nedene dayal\u0131 olarak zaten al\u0131nm\u0131\u015f bir i\u015f\u00e7inin, bu defa, yeni geli\u015fen zorlay\u0131c\u0131 neden paravan olarak kullan\u0131larak i\u015f akdinin feshedilmesi \u2013 bu durumun i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan ispat edilmesi h\u00e2linde \u2013 haks\u0131z fesih olarak de\u011ferlendirilebilir. Bu vb. haller \u00f6zellikle i\u015fverenler i\u00e7in ilave mali y\u00fck do\u011furma potansiyeline sahip gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/li><li>Kamu otoriteleri taraf\u0131ndan karar verilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulan bu ve benzer tedbirlerin, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerine olan etkisinin olduk\u00e7a dikkatli ve geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yorumlanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim, ko\u015fullar olu\u015fmadan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin feshine acele ile ba\u015fvurma h\u00e2li, gerek i\u015fveren gerekse i\u015f\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan telafisi epey zor sonu\u00e7lar do\u011furabilecek kapasiteye sahiptir. \u0130\u015fverenlerin erken fesihler ile feshin ge\u00e7ersizli\u011fi davalar\u0131na muhatap olma ihtimalinin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir tehlike unsuru olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h3 id=\"zorlaycsebepdevamederkengvencesininsrekliliiintercihedilebilecekyntemler\">Zorlay\u0131c\u0131 Sebep Devam Ederken \u0130\u015f G\u00fcvencesinin S\u00fcreklili\u011fi \u0130\u00e7in Tercih Edilebilecek Y\u00f6ntemler<\/h3>\n\n\n\n<ul><li>COVID-19, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini devam ettirmek isteyen, ancak bu iste\u011fini salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n ekonomi \u00fczerindeki olumsuz etkilerinden asgari d\u00fczeyde etkilenerek ger\u00e7ekle\u015ftirmek isteyen i\u015fverenleri \u0130\u015f Kanunu \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 aramaya \u2013 son derece do\u011fal olarak \u2013 itecektir.<\/li><li>Bu ba\u011flamda akla gelen ilk y\u00f6ntemlerden biri, i\u015f\u00e7ilerin hen\u00fcz kullanmad\u0131klar\u0131 birikmi\u015f y\u0131ll\u0131k \u00fccretli izinlerinin kulland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu konuda herhangi bir ihtilaf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r, nitekim y\u0131ll\u0131k izin kanundan do\u011fan bir hak olup i\u015fverenin y\u00f6netim hakk\u0131 kapsam\u0131nda kalan bir tasarruftur. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u0130\u015f Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0130lke Kararlar\u0131nda bu hak bir nevi tescil edilmi\u015f durumdad\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/ictihat\/yargitay\/9-hukuk-dairesi-e-2007-21656-k-2008-18647-t-01-07-2008\">Y. 9. HD., E. 2007\/21656 K. 2008\/18647 T. 01.07.2008<\/a>: Ancak y\u0131ll\u0131k izin zaman\u0131n\u0131 belirlemek i\u015fverenin y\u00f6netim hakk\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011fundan, i\u015f\u00e7inin kendili\u011finden ayr\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. \u0130\u015f\u00e7inin y\u0131ll\u0131k iznini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek i\u015fyerine gelmemesi, i\u015fverence izinli say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece devams\u0131zl\u0131k h\u00e2lini olu\u015fturur.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<ul><li>Yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz se\u00e7enek d\u0131\u015f\u0131nda zorlay\u0131c\u0131 sebep nedeniyle \u00fccretsiz izne \u00e7\u0131karma se\u00e7ene\u011fi g\u00fcndeme gelmektedir. Ak\u0131llara ilk gelen soru olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, i\u015f\u00e7inin \u00fccretsiz izne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n ancak kendi talebiyle veya i\u015fverenden gelen talebe onay vermesi h\u00e2linde m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini belirtmek yerinde olacakt\u0131r. Talep veya onay olmadan i\u015fverence tek tarafl\u0131 kulland\u0131r\u0131lan \u00fccretsiz izin Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan haks\u0131z fesih olarak nitelendirilmektedir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/ictihat\/yargitay\/9-hukuk-dairesi-e-2011-25431-k-2013-22619-t-16-9-2013\">Y. 9. HD., E. 2011\/25431 K. 2013\/22619 T. 16.09.2013<\/a>: Somut olayda, dosyadaki bilgi ve belgelere g\u00f6re davac\u0131 i\u015f\u00e7i, onay\u0131 al\u0131nmadan \u00fccretsiz izne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olup, bu durumun, i\u015fveren taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen fesih oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h3 id=\"zorlaycsebeplerinmodernalmayntemleriylelikisi\">Zorlay\u0131c\u0131 Sebeplerin Modern \u00c7al\u0131\u015fma Y\u00f6ntemleriyle \u0130li\u015fkisi<\/h3>\n\n\n\n<ul><li><a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\">4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu<\/a>\u2019nda i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan yer alan zorlay\u0131c\u0131 sebeplerin fesih hakk\u0131 tan\u0131mas\u0131 konusunda yerine gelmesi gereken temel \u015fart, i\u015f\u00e7iyi i\u015fyerinde bir haftadan fazla al\u0131koyacak bir sebebin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle i\u015fverene fesih hakk\u0131 tan\u0131nan&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-25\">md 25\/III<\/a>&nbsp;bendine g\u00f6re, i\u015f\u00e7inin zorlay\u0131c\u0131 sebep nedeniyle i\u015fe gidememesi ve i\u015f g\u00f6rme edimini ifa edememesi ayr\u0131 ayr\u0131 gereklidir.<\/li><li>Bu madde d\u00fczenlenirken, kanun koyucunun i\u015fin yaln\u0131zca i\u015fyerinden g\u00f6r\u00fclen bir olgu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesi kuvvetle muhtemeldir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uygulama alan\u0131 bulan modern \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131yla art\u0131k i\u015fyeri olarak birden \u00e7ok fiziki mek\u00e2n kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/li><li>Ger\u00e7ekten, \u00f6zellikle teknolojik ve ekonomik geli\u015fmeler bir i\u015fyeri \u00e7er\u00e7evesinde mal ve hizmet \u00fcretimi, pazarlama ve m\u00fc\u015fterilere sunulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikleri beraberinde getirmi\u015f, bir i\u015fyerinin amac\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde i\u015flerin g\u00f6r\u00fclmesi i\u015fyerinin kurulu bulundu\u011fu \u201cyerin\u201d d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fm\u0131\u015f, i\u015fveren, kurulan \u201ci\u015f organizasyonunu\u201d i\u015f\u00e7inin evine, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir i\u015fyeri niteli\u011finde olmayan irtibat b\u00fcrolar\u0131na veya yurt genelinde (ila\u00e7 sat\u0131\u015f fabrikas\u0131 elemanlar\u0131 gibi) veya ilin i\u00e7inde (beyaz e\u015fya bak\u0131m ve onar\u0131m i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar gibi) i\u015flerin y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir \u00f6rg\u00fctlenmeye kadar geni\u015fletmek gereksinimi duymu\u015ftur (<strong>Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. G\u00fcnay, Cevdet \u0130lhan, \u0130\u015f Hukuku, Yeni \u0130\u015f Yasalar\u0131, 5. Bas\u0131, Ankara, 2013, N. 314 vd.<\/strong>).<\/li><li>H\u00e2lihaz\u0131rda i\u015fi durmayan ve tamamen evden \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eden i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015f g\u00f6rme ediminin kabul\u00fcnde bir imkans\u0131zl\u0131ktan bahsetmek pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ile fiilen i\u015f\u00e7inin evinin \u201ci\u015fyeri\u201d h\u00e2line geldi\u011fi de hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, zorlay\u0131c\u0131 sebebin olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 dikkatli \u015fekilde incelenmelidir. Zira i\u015fverenin \u00fccret \u00f6deme borcunun kapsam\u0131 veya olas\u0131 bir fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 bu de\u011ferlendirmeye ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>COVID-19\u2019un i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri \u00fczerindeki etkisi de\u011ferlendirilirken yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z do\u011frultusunda a\u015fa\u011f\u0131daki hususlara dikkat edilmesinin \u00f6nem ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 kanaatindeyiz:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Bir sosyal felaket olarak nitelenebilecek COVID-19\u2019un m\u00fccbir sebep olarak \u0130\u015f Hukukunda zorlay\u0131c\u0131 sebep olu\u015fturmas\u0131, di\u011fer disiplinlerden farkl\u0131 olarak kendili\u011finden i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini sona erdirmeyecektir. Bu olay, taraflara ve \u00f6zellikle&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/is-kanunu-4857\/madde-25\">\u0130\u015f Kanunu md. 25\/III<\/a>&nbsp;bendi uyar\u0131nca i\u015fverene s\u00f6zle\u015fmeyi fesih hakk\u0131 vermektedir.<\/li><li>Ask\u0131 h\u00e2linin an\u0131lan fesih hakk\u0131 kullan\u0131lana kadar devam etmesi, \u0130\u015f Hukukunun i\u015f g\u00fcvencesi ve istihdam s\u00fcreklili\u011fini temel ilke olarak kabul etmesinin bir sonucudur.<\/li><li>Tekrar ve \u00f6nemle vurgulamak isteriz ki,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.lexpera.com.tr\/mevzuat\/kanunlar\/turk-borclar-kanunu-6098\">Bor\u00e7lar Kanunu<\/a>&nbsp;ile \u0130\u015f Hukuku aras\u0131nda s\u00f6zle\u015fmenin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 konusundaki yakla\u015f\u0131m farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin m\u00fccbir sebep nedeniyle kendili\u011finden sona ermesi beklenmemelidir. Zorlay\u0131c\u0131 neden dolay\u0131s\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ask\u0131 s\u00fcresi boyunca i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda dikkatli ve tedbirli olman\u0131n, do\u011fru analizlerle s\u00fcreci y\u00fcr\u00fctmenin faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/li><li>Fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 g\u00fcndeme geldi\u011fi i\u00e7in, \u00f6zellikle i\u015fverenlerin bu konuda dikkatli olmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Zorlay\u0131c\u0131 sebebin kapsam\u0131 i\u00e7erisinde kalan i\u015f\u00e7ilerin durumlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle kamu otoriteleri taraf\u0131ndan al\u0131nan tedbirler de dikkate al\u0131nmas\u0131 da bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. Zira fesih hakk\u0131n\u0131n bu kriterler de\u011ferlendirilmeden kullan\u0131lmas\u0131, ekonomik varl\u0131klar\u0131n\u0131 ve i\u015fletme geleceklerini kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fan i\u015fverenleri bu kez haks\u0131z fesihle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131p; sonucunda ciddi tutarlarda tazminatlar \u00f6deme riskini ortaya \u00e7\u0131karabilecektir.<\/li><li>\u0130\u015fin tamamen durmad\u0131\u011f\u0131, i\u015f\u00e7inin ifa borcunu uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma esas\u0131yla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve bir bak\u0131ma evinin \u201ci\u015fyeri\u201d haline geldi\u011fi durumlar i\u00e7in i\u015fverenlerin aceleci yorumlar yapmamas\u0131n\u0131n, zorlay\u0131c\u0131 sebep ve ask\u0131 h\u00e2li olgusunun mevcudiyetini de\u011ferlendirerek ad\u0131m atmas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir metot oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COVID-19 hadisesinin ilk a\u015famada temas ederek dokusunu etkileyece\u011fi ilk sosyal alan\u0131n, devam eden i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ve bu s\u00f6zle\u015fmelerin ak\u0131beti olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. Nitekim, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekonomileri klasik iktisat \u00f6\u011fretisinde \u201cbilinen anlamda\u201d ticari emtia imal eden i\u015f kollar\u0131 kadar, belki de daha fazla, hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn do\u011furdu\u011fu istihdam \u00fczerinden beslenmektedir. Bu bak\u0131mdan, sanayi vb. gibi sekt\u00f6rlerin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[22,74,65,23,78,77,79,31,76,75],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions\/163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirnapciunal.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}